داوری
From دانشنامه تخصصی حقوقی
در کـشورهای توسعهیافته بحث داوری نهادینه شده و به آن به عنوان یک شغل، حرفه و تخصص توجه میگردد. اگر طرفین قرارداد در زمان اجرا و عمل به مفاد آن با مشکلی روبهرو شوند، قبل از هر اقدام حقوقی و مراجعه به قانون و دادگاه، اختلاف خود را به داور مرضیالطرفین و یا داوری که در متن قرارداد مشخص شده، عرضه مینمایند و حرف و نظر داور ملاک عمل قرار گرفته و محترم شمرده میشود.
در قوانین جمهوری اسلامی ایران مواد 454 تا 501 آیین دادرسی مدنی به بحث داوری اشاره دارد. داوری گاهی به صورت شخصیت حقیقی اسـت؛ یعنی طرفین قرارداد فردی را به عنوان داور انتخاب کرده و در متن قرارداد به آن اشاره مینمایند. اما گاهی نیز داور شخصیتی حقوقی است. به عـنوان مثال، طرفین قرارداد مدیر حوزه علمیه امام صادق زنجان را کــه یک شخصیت حقوقی اسـت به عنوان داور انتخاب مینمایند.
ماده 454 قانون آیین دادرسی مدنی میگوید: <تمامی اشخاصی که اهلیت اقامه دعوا دارند، میتوانند با تراضی یکدیگر منازعه و اختلاف خود را خواه در دادگاهها طرح شده و یا نشده باشد و در صورت طرح در هر مرحلهای از رسیدگی که باشد- به داوری یک یا چند نفر ارجاع دهند.>
انتخاب داور در ابتدای امر؛ یعنی هنگام انعقاد قرارداد یا در زمان اجرای مفاد آن و نیز در حین بروز اختلاف و همچنین پس از مراجعه به دادگاه و در زمان رسیدگی به پرونده امکانپذیر بوده و ثمرات و برکات فراوانی دارد. داور یا داوران پس از بحث و بررسی و گفتوگو و مطالعه پرونده، نظر صریح و غیرمبهم خود را اعلام میکنند. این نـظـر بـرای طرفین و دادگاه درخصوص پــرونـده مـربـوطـه مـورد قـبـول و احـتـرام میباشد. انتخاب شیوه داوری بـرای حل و فصـل اختلافات مالی ، شراکتی و قراردادی ، کمهزینه اســت و رعــایـت تشریفات اداری و آیین و روش دادرسی دادگاهها در آن الزامی نمیباشد و از طرفی ارتباط طرفین و تعامل آنان با داور یا داوران نیز بهتر صورت میگیرد. بهعلاوه، بررسی موضوع از سوی داوران راحتتر و نتیجه آن نیز بهتر میباشد و از اطاله دادرسی جلوگیری میگردد.
بشیر مقدمی معاون آموزشی دادگستری کل استان زنجان
